‘Tu sei mio padre’

Maurizio en Katinka hebben dezelfde vader, maar een andere achternaam. Hij groeide met zijn vader op in Italië, zij met haar moeder in Nederland. Ze wisten niet van elkaars bestaan af, totdat papa zijn verhaal aan Maurizio vertelde.

“Het was hoogzomer. We zaten in de auto terug naar huis. ‘Ik moet je iets vertellen’, zei mijn vader.  ‘Je hebt een zus in Nederland.’ Ik herinner me nog zijn blik via de binnenspiegel”, vertelt Maurizio Natoli (45). Zijn elf jaar oudere Nederlandse zus Katinka zit naast hem aan de eettafel. Hun helderblauwe ogen, geprononceerde neus en de licht gedrongen lichaamshouding zijn identiek aan elkaar.

Tien jaar geleden emigreerde Maurizio van Sicilië naar Zandvoort. Hij spreekt gebrekkig Nederlands. Katinka, die een cursus Italiaans heeft gevolgd, gaat zo nu en dan verder in zijn moedertaal. Woordjes. Korte zinnen. Haar eerste woorden in het Italiaans herinnert zij zich als de dag van gisteren: ‘Tu sei mio padre’ (jij bent mijn vader). Ze sprak ze voor het eerst uit in het televisieprogramma Tros Vermist die hen bij elkaar bracht. “Blijkbaar heb ik ze in het Nederlands al ooit tegen papa gezegd toen ik vier jaar oud was, maar daar herinner ik me weinig van. Ik heb alleen maar dat ene beeld van een kleine man met donkere krullen. Dat beeld leek absoluut niet op de man van 72 die ik weer voor het eerst in veertig jaar zag”, vertelt Katinka rustig over het weerzien met haar vader.

Nieuwe liefde

Aldo was 23 toen hij naar Nederland kwam. Hij was een van de eerste gastarbeiders bij de Hoogovens en werd op slag verliefd op de blonde verkoopster Christien. Hij liep haar tegen het lijf op de herenmode afdeling van de V&D in Haarlem. Na een relatie van drie jaar werd Christien zwanger. Helaas speelde er een dringende familiekwestie waarvoor Aldo voorgoed terug naar Sicilië moest. Christien die haar zieke moeder verzorgde wilde in Nederland blijven. “Papa was mijn moeders grote liefde, maar hij is niet bij mijn geboorte geweest. Ze onderhielden contact via brieven waarin hij vroeg hoe het met me ging. Toen ik vier jaar was stond hij onverwachts op de stoep om mijn moeder om raad te vragen. Hij had een dame leren kennen op Sicilië. Mama heeft hem geadviseerd met zijn nieuwe vriendin gelukkig te worden en daar een leven op te bouwen. Ze deed het voorkomen alsof er ook een nieuwe liefde in haar leven was om het voor hem makkelijker te maken. Maar ze is altijd van hem blijven houden en heeft nooit meer iemand anders lief gehad”, zegt Katinka. Maurizio gaat verder: “Mijn vader had het met mijn moeder soms over een blond meisje in Nederland. Ik was vijf , luisterde die gesprekken af en begreep nooit over wie ze het hadden. Toen mijn moeder voor de derde keer zwanger werd hoopten we allemaal op een meisje, maar ik kreeg nog een broer. Gek genoeg heb ik mijn hele leven een zus gemist, zonder te weten dat ik er een had.”

Doodop van de spanning

Maurizio herinnert zich hoe zijn vader over een verhuizing naar Olanda sprak. “Hij zat vol mooie verhalen over Nederland en over de mensen, waardoor het mij wel leuk leek. Maar mijn moeder en broers wilden het niet,” legt Maurizio uit. Katinka’s moeder drong op haar beurt bij haar dochter aan om haar vader op te zoeken. Maar ze had er geen behoefte aan: “Voor mij was hij, vooral toen ik jong was, de man die ons in de steek had gelaten.” Pas enkele maanden voorafgaand aan de hereniging nam Katinka’s nieuwsgierigheid de overhand en belde ze de Hoogovens voor informatie. Elk spoor liep dood. Totdat ze op een dag van haar werk kwam en er een brief van de Tros op de deurmat lag met de vraag of ze haar Italiaanse familie wilde leren kennen. “Het was zo onwerkelijk toen ik met de hele televisieploeg naar Sicilië vloog. Ik was doodop van de spanning. Gebeurt dit echt? Alsof het niet waar kon zijn. Dat gevoel heb ik nog wel eens”, haar stem stokt. Maurizio zocht na het gesprek met zijn vader naar het Nederlandse equivalent van het Italiaanse televisieprogramma Chi l’ha Visto. Hij zou en moest zijn zus vinden en kwam uit bij Tros Vermist. “Ik wist wel dat ze opnames kwamen maken van mij en mijn vader, maar ik had geen enkel idee dat Katinka was meegekomen. Wil je de uitzending zien?”, vraagt hij. Als de begintune klinkt zie ik Maurizio diep inademen. ‘Tu sei mio padre’, horen we Katinka’s stem zeggen en daarna: ‘Jij bent mijn broertje’. Maurizio veegt een traan weg terwijl hij wat dieper in zijn stoel zakt en naar hun jongere zelf kijkt.

Tutta la famiglia

De uitzending veranderde alles. “Mijn vader gaf toe dat hij het anders had moeten doen. Alle wrok die ik jarenlang voelde verdween geleidelijk”, haar stem klinkt helder. Avond aan avond belde Katinka’s vader haar. Waarna ze nog tot diep in de nacht met haar middelste broer Maurizio sprak, met wie ze direct een goede band kreeg. “Ik ging er volledig in op. Op het ongezonde af”, zucht Katinka. “Ineens was ik geen enigskind meer, maar had ik een Italiaanse familie met een vader, drie broers en een stiefmoeder erbij die mij begroette met de woorden ‘mia figlia’ (mijn dochter). Dat heeft heel veel impact gemaakt.”

Vorig jaar overleed Aldo. Maurizio voelde het aankomen en vertrok halsoverkop naar Sicilië, waar zijn vader er nog ogenschijnlijk gezond bij zat. Korte tijd daarna stierf hij. Katinka was er niet bij: “Ik koester de momenten die ik nog met hem heb gehad. Toen hij al slecht ter been was en diabetes had, nam hij me voor een wandeling mee naar Ortigia, de wijk in Siracusa waar hij is opgegroeid. ‘Kijk daar heb ik als kind gewoond’, zei hij tegen me en wees zijn ouderlijk huis aan. Op elk plein en bij elke winkel werd ik aan iedereen voorgesteld. Hij was zo trots op zijn dochter en dat vond ik zo mooi”, zegt ze terwijl ze haar tranen weglacht. Hij liet mij door die wandeling deel uitmaken van zijn leven. Niet alleen van het heden, maar ook van zijn verleden. En ondanks de diabetes wilde hij met mij een ijsje eten. Dat was echt een vader-dochter-momentje… Mijn leven is compleet op zijn kop gezet, maar het is zo’n rijkdom om een Italiaanse familie erbij te krijgen. En hoewel die begintijd mooi was, was het ook erg intensief.” Dat beaamt ook Maurizio. Een paar maanden na hun eerste ontmoeting pakte hij zijn koffers en emigreerde naar Zandvoort. “Net zoals in mijn vaders tijd was er op Sicilië geen werk te vinden en was ik genoodzaakt om in het buitenland naar werk te zoeken. Maar ik wilde ook mijn zus beter leren kennen. Het was was voor mij dus een logische stap om naar Nederland te komen. In Zandvoort zag ik de zee zoals ik dat thuis gewend was. Maar het mooiste aan Zandvoort was dat als ik op het strand stond ik bij helder weer de Hoogovens zag. De plek waar onze familiegeschiedenis begon, een plek die ik altijd zal koesteren,” besluit hij.

Dit artikel verscheen in De Smaak van Italië december 2016