Moed, durf en lef

Levensgeluk zit in je hoofd, menen de initiatiefnemers van ‘Omdenken’ en ‘Doorbraakdenken’. Hun trainingen vinden gretig aftrek, ook in het bedrijfsleven. Redacteur Jolie Jacobs ging kijken.

Gunster, van oorsprong theatermaker, begon in 2002 met een concept voor een theatershow, genaamd  Ja-Maar. Maar wat als een theatershow begon, groeide door het grote succes al snel uit tot  ‘mindset-trainingen’. Inmiddels bevolken de ‘Omdenk-spreuken’ de Nederlandse facebookpagina’s en geeft Gunster met zijn bedrijf zo’n 400 workshops per jaar door middel van theatershows en meerdaagse trainingen. Zijn klanten variëren, van banken en scholen tot verzekeraars en adviesbureaus. Ook Simons methodiek vindt gretig aftrek. In de afgelopen vijftien jaar heeft hij zo’n 10.000 bankiers, consultants en sales managers getraind. Wat bijna een kwart eeuw geleden begon als ‘een methodiek’ om sales afdelingen succesvoller te laten opereren, is het een methodiek geworden waar zowel particulieren als grote woningcorporaties en onderwijsinstellingen baat bij lijken te hebben. Er klinkt trots door in zijn stem als hij zegt dat in de afgelopen jaren drie deelnemers uitgeroepen werden tot ‘commercieel manager van het jaar’.
Ik besluit bij beiden een kijkje te gaan nemen. Tijdens de Ja-Maar theatershow voor de leerkrachten en het ondersteunend personeel van ROC De Friese Poort, staan er twee acteurs op een podium, Steye en Rienus. Steye gooit een pen naar zijn collega Rienus. ‘Wat gebeurde er?’, vraagt hij de zaal. In koor antwoorden de leerkrachten: ‘Steye gooit de pen naar Rienus en Rienus vangt hem.’ Opnieuw gooit Steye de pen naar Rienus. ‘Wat gebeurde er?’, vraagt hij de zaal weer. ‘Steye gooit de pen naar Rienus en Rienus vangt hem niet’, antwoordt de zaal. ‘Oh’, antwoordt Steye, ‘en wat gebeurde er nog meer niet? Liep er ook geen beer over het toneel?’ De zaal lijkt even uit het lood geslagen. Berthold legt uit dat dit een goed voorbeeld van ons denken is, wat volgens hem is opgemaakt uit feiten en verwachtingen. ” Pas als je die twee benoemt, begrijp je wat het probleem inhoudt. De eerste strategie die je dus wil toepassen, is accepteren van wat er is. Dat betekent dat je goed moet kunnen waarnemen. Daar behaal je de meeste winst. Een verwachting is een gedachte en gedachtes kun je loslaten.”

Waarom zou ik mijn verwachting willen loslaten?

Volgens Simons kun je oordeelloos veel zuiverder kijken naar wat er gebeurt. Samen met acht anderen zit ik in zijn Drentse boerderij en luister naar één van de deelnemers die grote moeite heeft met bepaalde aspecten van zijn vak. Mark is een accountmanager die weliswaar van zijn werk houdt  maar de beurzen en congressen spuugzat is. Het voelt voor hem als  ‘één grote poppenkast’ en het element van je netwerk vergroten komt ‘nep’ op hem over. Als Simons hem vraagt wat hij dan verlangt, zegt hij: ‘Een inspirerende werkomgeving, waar ik mezelf mag zijn en een professionele sfeer hangt’. Zijn belemmeringen worden op een groot bord recht voor zijn neus gezet. ‘Hoe makkelijk is het om nu je verlangen te zien?’, vraagt Toine Simons. “Het hele probleem in ons denken is dat we onze belemmerende gedachtes en ons verlangen op één hoop gooien. Gezien de mens van nature sneller handelt vanuit angst, zullen de belemmeringen het winnen van ons verlangen”, verklaart hij zich nader.

Maar hoe snel je krijg je het voor elkaar om een congres of beurs niet meer als een poppenkast te zien, als je dat al jaren denkt?

Als ik Mark twee weken later bel, zegt hij: “Ik ben geneigd om heel snel een oordeel over iets te vellen. En daarnaast ben ik ook iemand die snel denkt: ‘wat kan ik hier voor mezelf uit halen?’. Toen hij me met mijn neus op de feiten drukte, zag ik dat ik aan mijn werk niets kon of wilde veranderen. Maar ik ben me nu wel heel bewust van mijn patronen. Toen ik vorige week weer een congres had, probeerde ik er niet meer koste wat het kost onderuit te komen, maar ben ik er naartoe gegaan vanuit het idee ‘wie zouden er zijn en wat heb ik die mensen te brengen?’ Dat levert veel meer rust op.”

ja-maarWil dat zeggen dat je je maar moet neerleggen bij de situatie?

“Nee, je moet accepteren wat er gaande is”, zegt Gunster. “Dan heb je de keuze of je erin meebeweegt of ervan wegloopt. En accepteren en berusten zijn twee verschillende dingen”, zegt hij stellig. “Berusten is een passieve state of mind en accepteren een actieve. Het gaat erom dat je van een probleem een mogelijkheid maakt. De helft van omdenken is eigenlijk niet meer vastdenken. Waar omdenken betekent dat je van een probleem een mogelijkheid maakt, maak je bij vastdenken van een probleem een ramp. Iemand die structureel teveel werk op zijn bord krijgt, is vaak geneigd om harder te gaan werken, zodat het aan het einde van de dag is weggewerkt. Dat zorgt ervoor dat je collega’s en leidinggevenden denken dat jij die werkdruk heel goed aankunt en dus steeds meer werk te verstouwen krijgt. Zo maak je van jouw oplossing een nieuw probleem. Mensen zijn vaak geneigd zomaar iets te doen, terwijl ze niet goed nadenken over de consequenties daarvan. Maar zomaar iets doen is schijnzekerheid, want je lost er niets mee op. Dat gedrag komt voort uit de angst om de controle los te laten”, aldus Gunster.

Is angst dan niet nuttig?

“Angst is onze grootste raadgever”, zegt Simons. “Enerzijds heeft angst een verlammende uitwerking op het realiseren van je verlangen, maar het kan ook een motivator zijn.” Simons noemt dat de Shit or Shine gedachte. “Vaak komt een bedrijf pas in beweging als er veel shit op hen af is gekomen. Na de crisis, schoten veel bedrijven die er met enkele kleerscheuren vanaf waren gekomen, in de stress omdat ze dit nooit meer wilden meemaken. Het nadeel van verandering vanuit Shit is dat als mensen een hoop shit gewend zijn, het hen niet motiveert op de lange termijn. De shit wordt opgeruimd en ze gaan weer verder waar ze gebleven waren. Wat duurzaam werkt is een verandering doorzetten vanuit de positie van Shine. En dat is veel moeilijker. Dan moet je als mens en bedrijf laten zien dat je voor anderen zeer betekenisvol bent. En dat staat gelijk aan de drive om jezelf te ontwikkelen. Zelfontwikkeling staat in de piramide van Maslow bovenaan, terwijl het intuïtieve gedeelte, waar de angst (lees: shit) vandaan komt, in het onderste gedeelte huist. Dat deel is veel groter dan het gedeelte waarin je jezelf wil ontwikkelen”.

Dus, wat vergt dat van mij, behalve een cursus zelfontwikkeling?

Gunster: “We hebben in Nederland niet nog meer kennis of nog meer creativiteit nodig. Dat is er meer dan voldoende. Wat we nodig hebben is moed, durf, lef. Neem het risico dat iets kan mislukken. Je moet voortdurend je angst tegemoet treden, je grenzen over gaan, maar wel met veiligheidsriemen bij de hand, zodat je stapje voor stapje steeds meer durft. Een leven wat voorspelbaar wordt, wordt brak water. Een organisatie wordt op zo’n moment ziek en hobbelt steeds verder achteruit. Wat jij kunt doen is ervoor zorgen dat je zo ondernemend mogelijk bent binnen je functie. Einstein zei ooit: ‘het is waanzin om steeds maar hetzelfde te doen en een andere uitkomst te verwachten’. En dat klopt. Hoe meer je in staat bent tot zelfsturing, hoe meer je zelf de verantwoordelijkheid over je leven neemt, hoe lichter en gelukkiger je leven wordt.”

toine simonsWie is Toine Simons?

1968-1970 Korps Mariniers

1970 – 1972 founder Simons Leather Import

1972 – 1982 commercieel directeur Schulpen Schuim

1983 – 1985 founder Simonscijfers (verkocht aan Atwood GFK)

1985 – 1988 commercial partner Atwood GFK

1986 – 1988 Nima B en C

1990 – heden directeur Business Bloemisten Nederland

1998- heden voorzitter Stichting Jabbok

2003- heden founder Mind over Body, platform voor effectief denken

2007-2008 Hellinger Instituut, kennisinstituut voor systemisch werk en opstellingen

2012 – heden Strategic partner Canvass Company, ondersteuning van bedrijven bij commerciele strategie

 

 

berthold gunsterWie is Berthold Gunster?

1978 Gymnasium-b

1984 Akademie voor Expressie

1984-1994 Regisseur, schrijver, theatermaker bij diverse gezelschappen

1994-heden Oprichting Ja-maar en Omdenken

2005-heden Schrijven van acht bestsellers, waaronder ‘Ja-maar wat als alles lukt’, ‘Huh?! De techniek van het omdenken’ en ‘Ik ben oké, jij bent een sukkel’

2011-heden Theatertour ‘Omdenken Theatershow’ en ‘Lastige kinderen, heb jij even geluk Omdenkshow’

Dit artikel is gepubliceerd in Intermediair op 1 oktober 2015